Binarność – obalanie mitu spektrum płci

Data wpisu:
04.02.2026

Dzięki uprzejmości i pozytywistycznej pracy Magdy Lewandowskiej i grupy tłumaczek WOKIEm publikujemy jej streszczenie książki  Binary – debunking the sex spectrum myth, autorstwa Zachary’ego Elliotta. Pozycja z 2023 r., do tej pory nie przetumaczona na język polski, jest ważnym głosem w dyskusji nad ilością płci, pokazuje wyraźne granice między uwarunkowaniami biologicznymi a kulturowymi. Przypomnijmy, że w Wlk. Brytanii taka dyskusja nasiliła się po głośnym artykule z 2020 r. na łamach Wall Street Journal Niebezpieczeństwa negacji płci biologicznej (The Dangerous Denial of Sex) autorstwa biologów Colina M. Wrighta i  Emmy N. Hilton, i po Oświadczeniu z 2021 – American College of Pediatricians (ACPeds) Płeć jest biologiczną cechą o znaczeniu medycznym (Sex is a Biological Trait of Medical Significance). Teksty te można znależć w naszej Bibliotece.

Abstract

→ koncepcja spektrum płci to pseudonauka, podobna do astrologii albo kreacjonizmu

→ płeć występuje wyłącznie u organizmów z anizogamią (różny rozmiar gamet), u których występują dwa rodzaje gamet: większa (komórka jajowa, gameta żeńska) oraz mniejsza (plemnik, gameta męska)

→ płeć osobnika określa się na podstawie obecnie lub potencjalnie produkowanych gamet – albo męskich (płeć męska) albo żeńskich (płeć żeńska)

→ chromosomy to nie płeć ale system determinacji płci. Stąd liczba chromosomów płciowych nie zmienia płci jednostki. Osobnik z chromosomami XYY nie jest mniej lub bardziej płci męskiej niż osobnik z chromosomami XY

→ cechy związane z płcią (piersi lub ich brak, zarost lub jego brak, zachowanie wobec potomstwa itd) to nie płci, a „określanie” płci na podstawie wyglądu lub zachowania jest powielaniem szkodliwych stereotypów płciowych.

Całość Streszczenia w naszej Bibliotece.